Alcohol and health: is any amount safe?
Key facts
- The Global Burden of Disease study concluded that the level of drinking that minimises overall health loss is zero [1].
- In nearly 600,000 drinkers, risk of death started rising above about 100 g of alcohol per week — roughly 7–8 small glasses of wine [2].
- When a 2023 meta-analysis corrected for study-design biases, low-volume drinkers did not live longer than lifelong non-drinkers [3].
- Alcohol is classified by the WHO's cancer agency as a Group 1 carcinogen, linked to at least seven types of cancer [5].
What counts as "a drink"?
The World Health Organization uses a standard drink of 10 g of pure alcohol. That is roughly:
- a small glass of wine (100 ml at 12–13%),
- a small beer (250–330 ml at 4–5%),
- a single measure of spirits (about 30 ml at 40%), such as tsipouro or ouzo.
Glasses served at home or in restaurants are often larger — a generous glass of wine can contain 2 standard drinks.
Example: 150 ml of 13% wine → 150 × 0.13 × 0.8 ≈ 15.6 g.
The "glass of red wine" story — and why it changed
For decades, studies suggested a J-shaped curve: moderate drinkers seemed to live longer than non-drinkers. The problem was the comparison group. Many "non-drinkers" in those studies were former drinkers who had stopped because of illness, which made abstainers look less healthy and moderate drinkers look better than they really were.
Meta-analysis · 107 studies, 4.8 million peopleZhao et al., JAMA Network Open 2023 [3]
After accounting for these biases and the quality of the studies, low-volume drinking (up to about 25 g/day) was not associated with lower risk of death compared with lifelong non-drinking. Risk rose significantly in women from about 25 g/day and in men from about 45 g/day.
Mendelian randomisation · 261,991 peopleHolmes et al., BMJ 2014 [4]
People carrying a gene variant that makes drinking unpleasant drank less — and had lower blood pressure, lower BMI and lower risk of coronary heart disease, even among light-to-moderate drinkers. This "natural experiment" argues against a protective effect of alcohol on the heart.
What the big population studies show
Pooled analysis · 599,912 drinkersWood et al., Lancet 2018 [2]
Across 83 studies in 19 high-income countries, all-cause mortality was lowest at about 100 g/week or less. Above that, risk of stroke, heart failure, fatal hypertensive disease and fatal aortic aneurysm rose steadily. The authors estimated that a 40-year-old drinking 100–200 g/week lost about 6 months of life expectancy, and above 350 g/week about 4–5 years.
Global analysis · 195 countriesGBD 2016 Alcohol Collaborators, Lancet 2018 [1]
Alcohol was a leading risk factor for death and disability, especially among people aged 15–49. Any small protective effects for some conditions were outweighed by increased risks of cancer, injuries and infectious disease.
Alcohol and cancer
Alcohol increases the risk of cancers of the mouth, throat, larynx, oesophagus, liver, colorectum and female breast [5]. The risk starts at low levels and increases with the amount. In 2023 the WHO Regional Office for Europe stated that no safe level of alcohol consumption can be identified when it comes to cancer risk [6]. Combining alcohol with smoking multiplies the risk for mouth and throat cancers.
Other effects people often overlook
- Blood pressure: regular drinking raises it; cutting back lowers it.
- Sleep: alcohol can help you fall asleep but disturbs the second half of the night.
- Weight: alcohol has 7 kcal per gram — a bottle of wine is about 550–650 kcal.
- Heart rhythm: even moderate drinking raises the risk of atrial fibrillation.
- Liver: fatty liver can develop silently; heavy drinking leads to hepatitis and cirrhosis.
- Mood and anxiety: short-term relief is often followed by worse anxiety the next day.
- Driving: in Greece the legal limit is 0.5 g/L of blood (0.2 g/L for new and professional drivers) — the safest limit is zero.
Practical guidance
- If you don't drink, there's no health reason to start.
- If you drink, less is better. Many national guidelines set low-risk limits of around 10 standard drinks (100 g) per week or less, spread over several days, with alcohol-free days.
- Avoid binge drinking (for example 6 or more drinks on one occasion).
- Don't drink in pregnancy, when driving, with certain medicines, or if you have liver disease.
- Try alcohol-free alternatives, smaller glasses and water between drinks.
If you find it hard to cut down, feel you need a drink in the morning, or others are worried about your drinking, talk to your doctor. Help is effective and confidential.
Frequently asked questions
Is red wine healthier than other drinks? The alcohol is the same molecule. Any benefit from grape compounds (such as resveratrol) is far smaller than the risk from alcohol — you can get them from grapes instead.
Can I "save up" drinks for the weekend? No. Heavy drinking on a single occasion carries extra risks for the heart, injuries and accidents.
Does stopping help, even after years? Yes. Blood pressure, sleep, liver fat and weight can improve within weeks.
Αλκοόλ και υγεία: υπάρχει ασφαλής ποσότητα;
Με μια ματιά
- Η μελέτη Global Burden of Disease κατέληξε ότι η κατανάλωση που ελαχιστοποιεί τη συνολική βλάβη στην υγεία είναι μηδέν [1].
- Σε σχεδόν 600.000 άτομα που πίνουν, ο κίνδυνος θανάτου άρχιζε να ανεβαίνει πάνω από περίπου 100 g αλκοόλ την εβδομάδα — περίπου 7–8 μικρά ποτήρια κρασί [2].
- Όταν μια μετα-ανάλυση του 2023 διόρθωσε τα λάθη σχεδιασμού των μελετών, όσοι έπιναν λίγο δεν ζούσαν περισσότερο από όσους δεν έπιναν ποτέ [3].
- Ο οργανισμός του ΠΟΥ για τον καρκίνο κατατάσσει το αλκοόλ ως καρκινογόνο Ομάδας 1, που συνδέεται με τουλάχιστον επτά τύπους καρκίνου [5].
Τι μετρά ως «ένα ποτό»;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χρησιμοποιεί ως τυπικό ποτό τα 10 g καθαρού αλκοόλ. Αυτό είναι περίπου:
- ένα μικρό ποτήρι κρασί (100 ml στους 12–13 βαθμούς),
- μια μικρή μπίρα (250–330 ml στους 4–5 βαθμούς),
- ένα σφηνάκι ποτό (περίπου 30 ml στους 40 βαθμούς), π.χ. τσίπουρο ή ούζο.
Τα ποτήρια στο σπίτι ή στην ταβέρνα είναι συχνά μεγαλύτερα — ένα γενναιόδωρο ποτήρι κρασί μπορεί να είναι 2 τυπικά ποτά.
Παράδειγμα: 150 ml κρασί 13 βαθμών → 150 × 0,13 × 0,8 ≈ 15,6 g.
Η ιστορία του «ενός ποτηριού κόκκινου κρασιού» — και γιατί άλλαξε
Για δεκαετίες, μελέτες έδειχναν καμπύλη σε σχήμα J: όσοι έπιναν μέτρια φαίνονταν να ζουν περισσότερο από όσους δεν έπιναν. Το πρόβλημα ήταν η ομάδα σύγκρισης. Πολλοί «μη πότες» σε εκείνες τις μελέτες ήταν πρώην πότες που είχαν σταματήσει λόγω ασθένειας, κάτι που έκανε τους απέχοντες να φαίνονται λιγότερο υγιείς και τους μέτριους πότες καλύτερους απ' ό,τι ήταν.
Μετα-ανάλυση · 107 μελέτες, 4,8 εκατ. άτομαZhao κ.ά., JAMA Network Open 2023 [3]
Αφού λήφθηκαν υπόψη αυτά τα λάθη και η ποιότητα των μελετών, η χαμηλή κατανάλωση (έως περίπου 25 g/ημέρα) δεν συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με όσους δεν ήπιαν ποτέ. Ο κίνδυνος ανέβαινε σημαντικά στις γυναίκες από περίπου 25 g/ημέρα και στους άνδρες από περίπου 45 g/ημέρα.
Μεντελιανή τυχαιοποίηση · 261.991 άτομαHolmes κ.ά., BMJ 2014 [4]
Όσοι είχαν μια γονιδιακή παραλλαγή που κάνει το αλκοόλ δυσάρεστο έπιναν λιγότερο — και είχαν χαμηλότερη πίεση, χαμηλότερο BMI και μικρότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ακόμη και ανάμεσα σε όσους έπιναν λίγο έως μέτρια. Αυτό το «φυσικό πείραμα» δεν στηρίζει την ιδέα ότι το αλκοόλ προστατεύει την καρδιά.
Τι δείχνουν οι μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες
Συγκεντρωτική ανάλυση · 599.912 πότεςWood κ.ά., Lancet 2018 [2]
Σε 83 μελέτες από 19 χώρες υψηλού εισοδήματος, η συνολική θνησιμότητα ήταν χαμηλότερη στα περίπου 100 g/εβδομάδα ή λιγότερο. Πάνω από αυτό, ο κίνδυνος εγκεφαλικού, καρδιακής ανεπάρκειας, θανατηφόρας υπερτασικής νόσου και ανευρύσματος αορτής ανέβαινε σταθερά. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ένας 40χρονος που πίνει 100–200 g/εβδομάδα χάνει περίπου 6 μήνες προσδόκιμου ζωής, και πάνω από 350 g/εβδομάδα περίπου 4–5 χρόνια.
Παγκόσμια ανάλυση · 195 χώρεςGBD 2016 Alcohol Collaborators, Lancet 2018 [1]
Το αλκοόλ ήταν κορυφαίος παράγοντας κινδύνου για θάνατο και αναπηρία, ειδικά σε ηλικίες 15–49. Όποια μικρή προστασία υπήρχε για κάποιες παθήσεις ξεπερνιόταν από τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, τραυματισμών και λοιμώξεων.
Αλκοόλ και καρκίνος
Το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου στόματος, φάρυγγα, λάρυγγα, οισοφάγου, ήπατος, παχέος εντέρου και μαστού [5]. Ο κίνδυνος ξεκινά από χαμηλές ποσότητες και αυξάνεται με την κατανάλωση. Το 2023 το Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη δήλωσε ότι δεν μπορεί να οριστεί ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης όσον αφορά τον καρκίνο [6]. Ο συνδυασμός αλκοόλ και τσιγάρου πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο για καρκίνους στόματος και λαιμού.
Άλλες επιπτώσεις που συχνά ξεχνάμε
- Πίεση: η τακτική κατανάλωση την ανεβάζει· η μείωση τη ρίχνει.
- Ύπνος: το αλκοόλ βοηθά να κοιμηθείς, αλλά χαλάει το δεύτερο μισό της νύχτας.
- Βάρος: το αλκοόλ έχει 7 kcal ανά γραμμάριο — ένα μπουκάλι κρασί είναι περίπου 550–650 kcal.
- Καρδιακός ρυθμός: ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αυξάνει τον κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής.
- Ήπαρ: το λιπώδες ήπαρ αναπτύσσεται σιωπηλά· η βαριά κατανάλωση οδηγεί σε ηπατίτιδα και κίρρωση.
- Διάθεση και άγχος: η προσωρινή ανακούφιση συχνά ακολουθείται από χειρότερο άγχος την επόμενη μέρα.
- Οδήγηση: στην Ελλάδα το όριο είναι 0,5 g/L αίματος (0,2 g/L για νέους και επαγγελματίες οδηγούς) — το ασφαλέστερο όριο είναι το μηδέν.
Πρακτικές οδηγίες
- Αν δεν πίνεις, δεν υπάρχει λόγος υγείας να ξεκινήσεις.
- Αν πίνεις, όσο λιγότερο τόσο καλύτερα. Πολλές εθνικές οδηγίες βάζουν όριο χαμηλού κινδύνου γύρω στα 10 τυπικά ποτά (100 g) την εβδομάδα ή λιγότερο, μοιρασμένα σε αρκετές μέρες, με μέρες χωρίς αλκοόλ.
- Απόφυγε το «μεθύσι» (π.χ. 6 ή περισσότερα ποτά σε μία περίσταση).
- Καθόλου αλκοόλ στην εγκυμοσύνη, στην οδήγηση, με ορισμένα φάρμακα ή με ηπατική νόσο.
- Δοκίμασε ποτά χωρίς αλκοόλ, μικρότερα ποτήρια και νερό ανάμεσα στα ποτά.
Αν δυσκολεύεσαι να το μειώσεις, νιώθεις ότι χρειάζεσαι ποτό το πρωί ή οι γύρω σου ανησυχούν για το πόσο πίνεις, μίλα με τον γιατρό σου. Η βοήθεια είναι αποτελεσματική και εμπιστευτική.
Συχνές ερωτήσεις
Το κόκκινο κρασί είναι πιο υγιεινό από άλλα ποτά; Το αλκοόλ είναι το ίδιο μόριο. Όποιο όφελος από ουσίες του σταφυλιού (όπως η ρεσβερατρόλη) είναι πολύ μικρότερο από τον κίνδυνο του αλκοόλ — μπορείς να τις πάρεις τρώγοντας σταφύλια.
Μπορώ να «μαζέψω» τα ποτά για το Σαββατοκύριακο; Όχι. Η πολλή κατανάλωση σε μία περίσταση έχει επιπλέον κινδύνους για καρδιά, τραυματισμούς και ατυχήματα.
Βοηθά η διακοπή, ακόμη και μετά από χρόνια; Ναι. Πίεση, ύπνος, λίπος στο ήπαρ και βάρος μπορούν να βελτιωθούν μέσα σε εβδομάδες.
References
Πηγές & μελέτες
- GBD 2016 Alcohol Collaborators. Alcohol use and burden for 195 countries and territories, 1990–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016. Lancet 2018;392:1015–1035. doi:10.1016/S0140-6736(18)31310-2
- Wood AM, Kaptoge S, Butterworth AS, et al. Risk thresholds for alcohol consumption: combined analysis of individual-participant data for 599,912 current drinkers in 83 prospective studies. Lancet 2018;391:1513–1523. doi:10.1016/S0140-6736(18)30134-X
- Zhao J, Stockwell T, Naimi T, et al. Association between daily alcohol intake and risk of all-cause mortality: a systematic review and meta-analyses. JAMA Netw Open 2023;6:e236185. doi:10.1001/jamanetworkopen.2023.6185
- Holmes MV, Dale CE, Zuccolo L, et al. Association between alcohol and cardiovascular disease: Mendelian randomisation analysis based on individual participant data. BMJ 2014;349:g4164. doi:10.1136/bmj.g4164
- International Agency for Research on Cancer. IARC Monographs, Volume 100E: Consumption of alcoholic beverages. Lyon: IARC, 2012.
- World Health Organization Regional Office for Europe. No level of alcohol consumption is safe for our health (statement), January 2023. who.int/europe
This article is for general education and is not medical advice. Talk to your doctor before changing medication, diet or treatment. See our Medical Disclaimer and Editorial Policy.
Το άρθρο είναι για γενική ενημέρωση και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Μίλησε με τον γιατρό σου πριν αλλάξεις φάρμακα, διατροφή ή θεραπεία. Δες την Ιατρική Αποποίηση και την Συντακτική Πολιτική.